Suốt 4 năm học PhD, chắc đây là lần đầu tiên mình chỉ stress về chuyện paper ko quá 1 đêm tới sáng, tất cả kế hoạch thực hiện song song vẫn diễn ra bình thường, và mình ko điên, ko nổi khùng, ko giận dỗi, ko mất ngủ một lần nào, từ lúc có ý định nộp bài cho tới lúc quyết định ko nộp bài nữa. Sáng nay khi họp xong, mình bình tĩnh nói với postdoc rằng kế hoạch nộp bài sẽ thay đổi, trước mắt cứ làm đã rồi khi nào có kết quả tốt sẽ bắt đầu viết bài. Nhìn một bạn postdoc khác vò đầu bứt tai và thở dài thườn thượt trong cuộc họp, thấy mình ở trong đó, và biết rằng mình đã khác rất nhiều rồi. Có lẽ, nếu học được điều gì suốt 4 năm nay, chính là sự bình tĩnh. Mình bình tĩnh ngay cả khi có những chuyện bất ngờ xảy đến, bình tĩnh ngay cả khi đối mặt với những khủng hoảng của chính mình, bình tĩnh khi chuyện ko như kế hoạch, bình tĩnh khi người khác khiến kế hoạch của mình tan tành mây khói.
Mình – ko hẳn là một người theo chủ nghĩa “thuận theo tự nhiên”. Những ai biết mình đủ thân đều biết mình là người ko thích việc “chấp nhận số phận”, thậm chí rất tin cơ duyên, nhưng ko bao giờ muốn chỉ ngồi chờ cơ duyên tới mà tin rằng cơ duyên là do mình tạo ra. Đôi khi điều đó khiến người ta nhìn mình với ánh mắt hơi e dè, đã là con gái tuổi hổ, lại còn ko biết thân phận … Nhưng mình nghĩ cuộc sống của mình chỉ mình mới có trách nhiệm với nó, ai ko phải sống cuộc đời mình thì ko bao giờ có quyền phán xét. Nên kệ thôi, quan trọng là mình sống tốt và mình nghĩ mình sống tốt!
Nhưng để sống tốt nó ko hề dễ dàng. Sống tốt là biết mơ đến những điều lớn lao hơn, biết mình cần cố gắng và đạt được mục đích gì. Đã gọi là ước mơ, mơ thì mơ cho trót, ko thể mơ những điều tầm thường. Đôi khi là những điều quá tầm với. Vậy nên, mình thường thấy bản thân mình sổ khở với những mục tiêu của cuộc đời mình. Mình nhớ những ngày làm đồ án hồi đại học, trong khi các bạn rất thảnh thơi với việc lỡ rớt thì làm lại thôi, làm hoài rồi cũng đậu. Mình lại khác, vì mình biết mục tiêu của đại học sẽ phải là loại giỏi, muốn loại giỏi thì điểm phải cao, và ko được rớt quá 10 tín chỉ, nên mình rất lo lắng khi mình thi rớt môn thứ 2, công vào là đã mất 9 tín chỉ. Mình ko chỉ ko có quyền được rớt bất kì môn học nào nữa, mà ngược lại, phải cố hết sức để đạt được điểm cao nhất có thể để bù vào 2 môn học đó. Áp lực đó khiến mình đau đầu, sẵn sàng nổi quạu với bất kì bạn làm cùng nhóm nào chểnh mảng ko hoàn thành nhiệm vụ của họ, và thậm chí đôi lúc mất niềm tin vào các bạn, giành làm hết thảy mọi thứ rồi làm chính mình kiệt sức. Điều may mắn là thời gian đó mình còn trẻ, thức vài đêm ko sao. Và khi trải qua hết thảy những chuyện đó, mình hiểu được thế nào là làm nhóm, thế nào là ôm đồm, thế nào là phải biết phân công hợp lí. Tưởng rằng những kinh nghiệm đó sẽ giúp ích khi mình bắt đầu làm PhD. Nhưng khi bắt đầu phải đối diện với áp lực phải có bài, nhìn bạn bè đồng trang lứa có bài báo, mình bắt đầu mất dần kiên nhẫn. Mỗi lần đối diện với hạn chót nộp bài, là một lần mình mất ăn mất ngủ, tâm trạng nổi nóng bất cứ lúc nào, và nổi điên với mọi điều ko nằm trong kế hoạch xảy ra.
Mà những chuyện ko nằm trong kế hoạch thì lại rất nhiều. Hồi mình viết bài đầu tiên, tới lúc bài được chấp nhận, thầy lại đi mang bài ấy đi nộp patent. Quá hạn phải nộp bài lượt cuối, thầy vẫn chưa nhận lại được thư thông báo patent được chấp nhận, một cái paper với mình ở thời điểm đó là tất cả, nhưng với thầy chả là gì cả so với cái patent đang được xử lí. Mình gần như quay quắt giữa thầy và hội nghị. Lần thứ 2, ko hẹn mà còn đâu 2 tuần tới hạn chót nộp bài, thầy tự nhiên hứng chí kêu mình viết trong khi kết quả chưa đâu vào đâu. Mình hủy tất cả kế hoạch, tập trung viết, lên trường cả thứ 7 chủ nhật. Gần ngày nộp bài, thầy bắt thằng cùng lab rút bài vì kết quả ko tường minh. Mình cùng 1 bạn khác cắm cúi làm, trong lòng đầy hoài nghi rằng bài của mình cũng có thể bị rút bất cứ lúc nào. Những ngày ấy, đầu óc cứ phải là căng như dây đàn. Nhưng cũng ko bằng lúc nộp tạp chí. Bài sửa đi, sửa lại. Các bạn phản biện lúc vặn vẹo bên này, lúc vặn vẹo bên kia. Bài thì cho phép có 14 trang thôi, mà cái gì cũng phải đưa vào. Co kéo từng dòng từng chữ. Có lúc, mình chán tới độ chỉ muốn rút bài chả thèm nộp nữa. Nhưng rồi mọi thứ cũng qua. Chung quy lại, cũng chỉ tại mình. Mình biết ko phải rằng áp lực từ bên ngoài khiến cho mình nổi điên, áp lức chính là từ mình. Bởi vì mình muốn mọi thứ phải tốt, phải hoàn hảo ngay từ vòng đầu tiên. Nhưng ko có thứ gì có thể hoàn hảo cả, nhất là trong chuyện nghiên cứu. Dù mình có dành 1 năm chỉ để chau chuốt bài báo ấy, vẫn sẽ có chỗ để làm tốt hơn. Nhận ra điều đó khiến mình công tâm hơn trong việc nhận xét bài của người khác. Đồng thời, cũng giúp mình bình tĩnh hơn. Bởi vì nhận ra điểm mạnh điểm yếu trong công việc của chính mình, và công bằng thừa nhận điều đó, cũng là một cách để làm mọi thứ hoàn hảo hơn. Tiếp tục để hoàn thành nó, hay dừng lại để đi một hướng khác, ko phải chỉ tùy thuộc vào thời gian hay khả năng của mình. Vậy nên, đặt một mục tiêu mà mình nỗ lực để vươn tới cũng tốt, nhưng một mục tiêu mà mình hài lòng với con đường đến mục tiêu đó, cũng là một kĩ năng.
Nếu kĩ năng của một người đủ tốt, người ta sẽ vui vẻ đi đến mục tiêu của đời mình, trên đường đi vẫn có đủ thời gian để ngắm hoa ngắm cỏ, biết rằng một ngày kia mình sẽ làm được điều mình đặt ra. Rốt cuộc, hạnh phúc ko hẳn là đích đến, nó là một quá trình kia mà. Quá trình của mình để viết được một bài báo, ko hẳn phải là làm ngày làm đêm, ko hẳn là phải hoãn tất cả những dự định khác, để rồi một khi nào đó bài báo này bị từ chối, hay là đơn giản chưa đủ để viết bài báo tốt và phải ngừng lại, mình cũng ko cảm thấy tiếc vì đã phải đánh đổi quá nhiều. Ngược lại, những dự định trong cuộc sống, vài cuộc hẹn hò với bạn bè, về nhà lúc 6h tối và ăn một bữa cơm ngon, nó giúp mình tái tạo cảm hứng, minh mẫn để tìm ra giải pháp thích hợp. Những niềm vui giản dị ấy khiến cho con đường tới mục tiêu lớn ko hề chán chường và mệt mỏi. Và nếu một khi mục tiêu lớn trở thành một mục tiêu vừa vừa, hay đôi khi nhận ra mục tiêu ấy ko hề là mục tiêu mà mình mong muốn, thì ít ra mình cũng đã có những niềm vui giản dị trên đường bầu bạn.
Để cho mình có thể bình tĩnh sống …